Levenstestament; wat is het en wat moet of kunt u ermee?

Voor het geval er iemand komt te overlijden kan in het testament de laatste wil worden vastgelegd. Maar wat als u of uw (zaken)partner (tijdelijk) ten gevolgen van ernstige ziekte of blijvende arbeidsongeschiktheid niet zelf beslissingen kan nemen? Als u niets heeft vastgelegd kan dat vaak tot ongewenste situatie leiden. Het levenstestament biedt uitkomst.

Testament versus levenstestament

Een testament regelt de laatste wil van iemand die overleden is. Maar wie voert nu deze wil uit op het moment dat de persoon in kwestie wel nog in leven is, maar zelf niet in staat is beslissingen te nemen?

Om hier uitvoering aan te geven is enkele jaren geleden het zogenaamde ‘levenstestament’ ontstaan. Een levenstestament is een notariële akte, waarin persoonlijke en zakelijke wensen worden vastgelegd voor situaties waarin iemand tijdelijk of blijvend zijn eigen belangen niet meer kan behartigen.

Een bewindvoerder of vertrouwenspersoon

Een vertrouwenspersoon. In een levenstestament wordt een vertrouwenspersoon benoemd, die namens iemand beslissingen mag nemen. De vertrouwenspersoon kan de bevoegdheid krijgen om zowel de persoonlijke belangen (medische vragen, betalen van rekeningen, opname verpleeghuis, enz.) of zakelijke belangen (wie regelt wat in de onderneming/BV tijdens afwezigheid) (tijdelijk) te regelen. Een en ander wel conform de wensen van degene, die het levenstestament heeft opgesteld. Het is geen vrijbrief voor de vertrouwenspersoon.

Voorwaarden en waarborgen. Tevens wordt in het levenstestament vastgelegd aan welke randvoorwaarden deze beslissingen moeten voldoen. Ook kunnen er waarborgen worden ingebouwd om misbruik te voorkomen. Verder in dit artikel leest u wat er zoal in een levenstestament geregeld kan worden.

Veel voorkomende misverstanden die u moet kennen

Misverstand 1 – Partner, ouders en kinderen mogen beslissen. Een veel voorkomend misverstand is dat ouders, kinderen of zelfs de echtgeno(o)t(e) naar eigen inzicht keuzes mogen maken waarvan zij menen dat deze het beste zijn voor de persoon in kwestie. Wanneer vooraf niets is vastgelegd, is het bijna altijd noodzakelijk dat de kantonrechter een mentor, bewindvoerder of curator benoemt, een vreemde dus. Het zou natuurlijk prettiger geweest zijn als de persoon die het betreft, zelf had kunnen aangeven wie namens hem/haar zou mogen optreden.

Misverstand 2 – Levenstestament is voor ouderen. Een ander misverstand is, dat een levenstestament met name voor oudere mensen is bedoeld. Een levenstestament is voor iedereen, die er rekening mee houdt, dat hij in de toekomst een keer tijdelijk dan wel langdurig niet meer in staat is, beslissingen te nemen. Met name voor ondernemers is dit van belang.

Een tijdelijke/langdurige afwezigheid van de directeur kan grote gevolgen hebben voor het gehele bedrijf. Een goed advies is daarom om nu al vast te leggen wie de leiding overneemt en de zaken zal aansturen. Als onduidelijk is wie gerechtigd is, het management te voeren, kan de continuïteit in gevaar komen, klanten kunnen weglopen en kosten kunnen exploderen.

Misverstand 3 – Gehuwden hoeven niets te regelen. Ook wordt weleens, ten onrechte, gedacht dat gehuwden niets hoeven te regelen. Een levenstestament zou voor hen dus overbodig zijn. Het is echter zo dat in juridische zin sprake is van twee personen. Op basis van artikel 88 van het Burgerlijk Wetboek 1 heeft een echtgenoot de toestemming van de andere echtgenoot nodig om een aantal rechtshandelingen te verrichten.

Denk hierbij aan bijvoorbeeld de verkoop van de eigen woning, het doen van giften, het aangaan van leningen, enz. In het desbetreffend wetsartikel staat tevens dat indien de andere echtgenoot niet in staat is om zijn wil te verklaren, dat dit moet worden voorgelegd aan de kantonrechter. Wilt u dit niet en wilt u uw partner (of hij/zij u) toch kunnen vertegenwoordigen, dan is een juridische grondslag nodig. Een levenstestament is hiertoe een geëigend document.

Meer details over artikel 88 van het Burgerlijk Wetboek vindt u hier

Wat kan er zoal in een levenstestament geregeld worden?

Onderstaande lijst zijn slechts voorbeelden van hetgeen u in een levenstestament kunt vastleggen. Als u specifieke wensen heeft, kan uw adviseur u verder helpen.

  • Benoemen van een vertrouwenspersoon/gemachtigde.
  • Regelingen voor financiën, woning, enz.
  • Hoe vermogen moet worden belegd en eventueel aanstellen van bewindvoerder hiervoor.
  • Door wie de onderneming/BV moet worden voortgezet.
  • Of en onder welke voorwaarden de onderneming/aandelen van de BV moet(en)worden verkocht.
  • Wat er moet gebeuren met de inboedel.
  • Opname in een verpleeghuis of thuisverzorging.
  • Het doen van schenkingen, het voortzetten of versnellen van een schenkingsplan.
  • Vastlegging van wensen ten aanzien van medische verzorging, al dan niet doorbehandelen, euthanasieverklaring, enz.
  • Wensen inzake opvang en voogdij van de kinderen.
  • Wensen omtrent donorschap.

Het levenstestament in de rechtspraak

Is er een levenstestament, dan zal ook een rechter en andere partijen zich hieraan dienen te conformeren. Een en ander is ook terug te vinden in een uitspraak van de Rechtbank Oost Brabant van 16 maart 2015. Hierin wilden drie van de vijf kinderen een bewind instellen over alle goederen van hun dementerende vader. Omdat de vader echter een levenstestament had opgemaakt, toen hij nog volledig helder van geest was, waarin hij de andere twee kinderen als vertrouwenspersoon had benoemd, heeft de rechter het verzoek afgewezen.

De uitspraak kunt u eventueel hier nalezen.

Levenstestament maken

De notaris is bij uitstek geschikt om te adviseren over het levenstestament. Hij heeft specialistische kennis van en ervaring met de onderwerpen in het levenstestament.
De notaris draagt ook zorg voor de registratie in het Centraal landelijk levenstestamentenregister (CLTR) dat wordt beheerd door de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB). Want sinds het levenstestament steeds meer bekendheid gekregen heeft, is er ook een centraal register voor levenstestamenten ontwikkeld. Artsen, rechters, notarissen en andere betrokkenen kunnen hier nagaan of er een levenstestament is. Vervolgens hebben ze de wettelijke plicht hiernaar te handelen.

BAA ADVIES. Mocht u meer informatie willen hebben over de nut en noodzaak van het levenstestament, dan kunt u hiervoor terecht bij uw relatiebeheerder van BAA. Mocht u al direct willen overgaan tot het opstellen van een levenstestament, dan dient u zich te wenden tot uw notaris.